این نشریه به دو صورت چاپ کاغذی و نسخه الکترونیکی در دسترس دوست داران قرار می گیرد. دانش آموزانی که طرح های پژوهشی دانش آموزی داشتند و به فرجام رسیده؛ می توانند خلاصه ای از طرح پژوهشی خود را برای ما بفرستند تا در گروه ستون ویژه به چاب برسد.

پويا برای دستيابی به اهداف خود  نياز به راهنمايي و همراهی دبيران و دانش آموزان منطقه دارد و آمادگی خود را برای همکاری با علاقمندان اعلام می نمايد. اميد است تا استمرار در انتشار پويا به گسترش فرهنگ تحقيق و پژوهش کمک نمايد

 اگر دوست دارید که سری به این نشریه بزنید به آدرس http://www.pouyamag.blogfa.com سری بزنید. در ضمن شما برای دریافت شماره دوم این نشریه  می توانید فایل pdf   پویا را هم دانلود کنید. 

منتظر ايده ها و نوشته های  شما هستیم.

اما بیش از هر چیز درد دل های خانم بود که برای همه ما قشنگ بود، علاقه هاش، مهربونیش ، دنیاش و درد دلهاش. می گفت اگه با کسی حرفم بشه همه کلاغ ها صداشون در میاد. و وقتی میخوام برم،  گربه ها تا در پارک  دنبالم ميان. کلاغ ها حتی روی شونش می نشستند و گربه ها به ترتیب می رفتند تا نوازش بشند.

وقتی که دوستان دامپزشک مجبور بودند برای درمان، چهار تا از گربه ها رو با خودشون ببرند تا هفته دیگه بیارند، اشک رو توی چشمهاش دیدیم.

با دوستان انجمن هم کلی صحبت کردیم. آدرس وبلاگ چند تاشون رو میارم تا اگر خواستید سری به وبلاگ اونها هم بزنید. قول میدم که تا چند روز دیگه عکس هایی از ایشون و دوستان انجمن حمایت از حیوانات رو هم بذارم.

 این آدرس وبلاگ دامپزشک سفید هست.   http://studentspca.mihanblog.com

 این هم آدرس انجمن حمایت از گربه ها. http://persiancats.ir

 و این هم آدرس وبلاگ خانم فتوره چی که از علاقه مندان گربه های ایرانی است.

                                                    http://www.gorbeh-irani.persianblog.ir

ايمني زيستي سطح II:                                         biosafety level II:

در آزمايشگاه هايي كه ايمني زيستي سطح II  بايد در آنها رعايت شود خطرات بيشتري افراد را تهديد مي كند. در اين آزمايشگاه ها معمولاً با تكنيكهاي مهندسي ژنتيك و فراورده هاي بيولوژيك نيز كار مي شود.   تكنيكهايي مثل PCR  وتهيه  DNA نوتركيب  معمولاً در اين آزمايشگا ه ها انجام مي گيرد.  تمام نكاتي كه در مورد ايمني زيستي سطح I به آنها اشاره شد، در اين سطح هم لازم است كه رعايت شوند. اما علاوه بر آنها به خاطر مخاطراتي كه كار در اين آزمايشگاه ها دارند لازم است كه موارد ديگري هم مورد توجه قرار گيرند.

الف) حتماً مواد آلوده ابتدا در ظروف مخصوص اتوكلاو شده و بعد دفع شوند. ظروف بايد طوري باشند كه چيزي از آنها نشت نكند.

ب) تنها افرادي مي توانند با ارگانيسمهاي بيماريزا كار كنند كه عليه آنها واكسينه شده باشند. كار با ميكروبهاي حاوي DNA نوتركيب قوانين خاص خود را دارد و تنها افراد كار آمد بايد با آنها كار كنند.

ج) قبل از ورود به  آزمايشگاه لازم است كه روپوش پوشيده شود و هنگام خروج نيز از بدن خارج شود.

د) ضمن كار با ارگانيسمهاي حاوي DNA نوتركيب لازم است كه دستكش مطمئن پوشيده شود و از آلودگي دستها و بدن با اين مواد و ساير مواد شيميايي به طور كلي اجتناب كرد. هر فرد قبل از انجام به كار در آزمايشگاه موظف است در ارتباط با مواد مختلفي كه قرار است با آنها كار كند آشنايي داشته باشد و نحوه آلودگي زدايي مربوط به هر كدام  را نيز فرا گرفته باشد.

ه) هر گونه آلودگي محيط يا لباس بايد فوراً به مسئول آزمايشگاه گزارش داده شود. رفع آلودگي بايد به سرعت انجام شود و محيط آلوده با علائم هشدار دهنده به ديگران معرفي شود.

و) لازم است از ايجاد آئروسول در محيط جلوگيري شود. استفاده از هودهاي بيولوژيك كلاس I و يا II الزامي است.

ز) كليه وسايل بايد بعد از كار تميز شوند. تميز كردن سانتريفيوژ، ترازو و شستن PH متر الزامي است.

ح) بهتر است كه در كنار هر كدام از وسايل دفتري وجود داشته باشد كه هر فرد بعد از استفاده نام خود را در آن درج كند و نوع ماده اي كه با آن كار كرده و زمان فعاليت خود را ياد داشت كند.

ط) هر آزمايشگاه بايد تحت نظارت يك مسئول آگاه باشد و همواره در جريان مسائل آزمايشگاه  و آلودگي هاي احتمالي قرار گيرد.

ايمني زيستي سطح III:                                        biosafety level III:

در اين سطح با ارگانيسمهاي خطرناك كار مي شود. امكان آلودگي و بيماري هاي كشنده در اين سطح  بسيار زياد است. افراد لازم است تحت آموزشهاي ويژه قرار گيرند و فعاليت ها همواره زير هودهاي بيولوژيك و با استفاده از لباسهاي مخصوص انجام گيرد.  تمام اصول مربوط به  ايمني زيستي سطح I و ايمني زيستي سطح II  در اين آزمايشگاه ها نيز حكمفرما مي باشند. علاوه بر اين لازم است كه نكات ديگري نيز مد نظر گرفته شوند.

الف) ورود افراد متفرقه و غير مسئول و مخصوصاً كودكان به اين آزمايشگاه ها ممنوع مي باشد.

ب) تمام علائم هشدار دهنده بايد به درب آزمايشگاه نصب شوند. اين علائم بايد گوياي نوع ميكرو ارگانيسمي كه با آنها كار مي شود و يا نوع مواد راديواكتيو و.... باشد.

ج) تمام كارها بايد زير هودهاي بيولوژيك( كلاسIII,II,I)  كار شوند و نه در محيط آزاد آزمايشگاه. سطح هود بايد كاملاًَ بعد از كار آلودگي زدايي شود. بهتر است از دستمال هاي  كاغذي و جاذبي كه زير آنها يك لايه پلاستيك جهت جلوگيري از نشت وجود دارد استفاده شود و بعد از كار اتوكلاو شده و دفع شود.

د) روپوش آزمايشگاهي بايد به كمك گان محافظت شود و بلافاصله بعد از كار بايد گان را اتوكلاو كرد و يا دور انداخت.

ه) استفاده از دستكش و ماسك الزامي است. ضمن كار بايد از صحبت هاي غير ضروري اجتناب كرد.

و) محيط آزمايشگاه به كمك دو درب از محيط بيرون جدا مي شود. فضاي بين دو درب، مكاني براي تعويض لباس است. ضمن اين كه باز بودن يك درب و بسته بودن درب ديگر از انتشار آلودگي به محيط بيرون جلوگيري مي كند.

ز) كليه گازهايي كه از آزمايشگاه خارج مي شوند لازم است از فيلتر هاي مخصوص عبور داده شوند.

ح) كليه سطوح كار و كف آزمايشگاه  بايد قابل شستشو و آلودگي زدايي باشند. هيچ منفذي نبايد در سطوح و ديواره ها موجود باشد.

ايمني زيستي سطح IV:                                        biosafety level IV:

اين سطح از ايمني مخصوص آزمايشگاه ها و يا كار با ارگانيسمهاي نوتركيبي است كه امكان بيماري زا بودن آنها حتمي است. كار با عوامل ناشناخته و مرگبار مستلزم آشنايي با اين سطح از ايمني است.

تمام قوانين  مربوط به ايمني در سطوح گذشته بايد اجرا شوند. اما به سبب خطراتي كه افراد را در اين آزمايشگاه ها تهديد مي كند لازم است كه اصول ايمني با دقت بيشتري رعايت شوند.

الف) تمام كارها زير هودهاي بيولوژيك كلاسIII انجام مي شوند.

ب) تمام مواد و وسايل و حتي لباسها قبل از خارج كردن از آزمايشگاه لازم است استريل شوند.

ج) تنها افرادي كه مستقيماً با كار در ارتباط هستند, حق ورود به آزمايشگاه را دارند. درب هرآزمايشگاه  بايد قفل داشته باشد تا فقط افراد مسئول بتوانند وارد آزمايشگاه  شوند.

د) ورود و خروج افراد از طريق محلي امكان پذير است كه دو درب داشته باشد. در فضاي بين دو درب امكان دوش گرفتن و تعويض لباس وجود دارد. لباسها در همان مكان باقي مي مانند و بعد از استريل دوباره استفاده مي شوند. حتي بهتر است كه اين لباسها( لباس زير، پيراهن، شلوار، كفش و دستكش)  يك بار مصرف باشند. استفاده از لباسهاي يك تكه براي كار توصيه مي شود.

ه) هر گونه آلودگي اطلاع داده شده و افراد آلوده تا مدتي تحت مراقبت پزشكي باشند.

و) آبخوري بايد بيرون از آزمايشگاه باشد و حتي داراي پدالي براي خروج آب باشد. كليه مواد  و حتي آبي كه از استحمام و يا شستشوي مواد منشأ مي گيرد ابتدا رفع آلودگي شود و سپس وارد سيستم فاضلاب شهري شود.

ز) وسايلي كه در اين آزمايشگاه ها از آنها استفاده مي شود را نبايد به آزمايشگاه ديگر انتقال داد. حتي انتقال اطلاعات به بيرون  بهتر است با كمك كامپيوترهاي متصل به شبكه  انجام گيرد.

نكاتي در مورد كار در آزمايشگاه هاي ژنتيك:

الف) استخراج DNA در مكاني انجام شود كه به دور از ساير قسمتهاي آزمايشگاه باشد. سطوح كار در صورت آلودگي بايد با شوينده هاي مخصوص رفع آلودگي شوند. براي مثال در صورت آلودگي با خون بايد سطح آلوده را با آب ژاول10%  و سپس ساولن و بعد با آب شستشو داد.
ب) محل نگه داري نمونه هاي خون، باكتري و يا ويروس بايد از محل نگه داري DNA و RNA ، PCR Product   و آنزيمهاي مختلف مجزا باشد.

ج) كليه وسايل آلوده بايد اتوكلاو و استريل شوند. بعضي وسايل را مي توان با كمك مواد شيمياي آلودگي زدايي كرد. اما بعضي وسايل از جمله سمپلرها را مي توان اتوكلاو كرد و به صورت باز در معرض UV قرار داد.

د) دستگاه هايي مثل ترازوي حساس را بهتر است با پارچه نرم آغشته به شوينده ها و يا آب  تميز كرد. تماس مواد شيميايي از جمله حلالهاي آلي با سطح ترازو ممنوع ميباشد. فشار زياد به سطح ترازو باعث كاهش حساسيت و دقت آن مي شود.

ه) براي تعيين PH مواد مختلف از الكترودهاي ويژه استفاده مي شود. براي مثال الكترود انتيموان يا HF فقط براي تعيين ميزان PH اسيد هيدروفلوريك استفاده مي شود.  اما بعضي PH مترهامثل PH متر با الكترود كالومل اشباع و يا الكترودهاي Single Junction   به صورت عمومي استفاده مي شوند. الكترود PH متر حساس است و لازم است بعد از شستشو همواره در داخل بافر ويژه(KCl)  قرار گيرد. استاندارد كردن PH متر بايد توسط يك فرد  آگاه انجام شود.

و) پرتو ماوراء بنفش بر روي پوست و چشم اثرات خطرناكي مي گذارد. تا حد امكان از تابش UV به سطح پوست و چشمان حذر كنيد.

ز) كار با مواد راديو اكتيو قوانين خاص خود را دارد. فقط افرادي كه داراي فيلم بچ مي باشند اجازه كار با مواد راديو اكتيو را دارند. آزمايشگاهي كه در آن با مواد راديو اكتيو كار مي شود بايد مجزا بوده و با كمك علائم هشدار دهنده مشخص شود.

ح) ميكروپيپت ها از جمله وسائل مهم كار در آزمايشگاه مي باشند. هرگز از ميكروپيپت خارج از محدوده مشخص شده آن نبايد استفاده كرد. همچنين نبايد ميكروپيپت را طوري نگه داشت كه محتويات داخل تيپ وارد ميكروپيپت شوند. حجم داخل تيپ را بايد با چشم كنترل كرد. هنگام برداشتن مواد از داخل ظرفهايي مثل فالكون بايد احتياط كرد كه لوله سمپلر به ديواره ظرف برخورد نكند تا آلودگي از اين طريق منتشرشود. هر ميكرو پيپت لازم است هر از چند گاهي كنترل و تنظيم شود. نوك سمپلرهاي مصرف شده  بايد به طور كامل و از سمت نوك در محلول ساولن 10% غوطه ور شوند. بيرون ماندن نوك سمپلرها و خشك شدن آنها مي تواند منجر به توليد آئروسل هايي شود كه آلودگي محيط كار را به دنبال دارند. نوك سمپلرها بايد بعد از اتوكلاو دفع شوند.

و) مواد خطرناك  از جمله آكريل آميد و اتيديوم برومايد را نبايد وارد سيستم فاضلاب شهري كرد. در صورت آلودگي لباس بايد فوراً از بدن دور شوند. سطوح آلوده بايد سريعاً از آلودگي زدوده شوند و در مورد اتيديوم برومايد با كمك UV مطمئن شويد كه  آلودگي بر جاي نمانده است. هنگام آلودگي بدن لازم است بخش آلوده با آب فراوان براي مدت طولاني شسته شود. از تماس دست ديگر براي شستشو اجتناب كنيد.

ز) دستگاه هاي سانتريفيوژ بسيار حساس و در عين حال مي توانند خطر ناك باشند. هرگز دستگاه را از جاي خود تكان ندهيد. در صورت آلودگي دستگاه حتماً بعد از اتمام كار آن را تميز كنيد. بهتر است روتور را فقط با اتانول 70% و آب مقطر شست و سپس خشك كرد. در صورت قفل شدن دستگاه به دليل قطع برق يا هر عامل ديگر مسئول دستگاه يا آزمايشگاه را خبر كنيد. لوله ها را به طور بالانس مقابل همديگر قرار دهيد. موقع سانتريفيوژ لازم است درب لوله ها كاملاً بسته باشد. فقط زماني كه سانتريفيوژ به دور مد نظر شما رسيد دستگاه را ترك كنيد. در صورتي كه صداي غير معمول  از دستگاه شنيديد، اولين كاري كه مي كندي كم كردن دور دستگاه و خاموش كردن آن  است . 

كمك هاي اوليه در آزمايشگاه:

الف)هر آزمايشگاه بايد مجهز به مدلهاي مختلف كپسولهاي اطفاء حريق و جعبه كمك هاي اوليه باشد.

ب) همواره محل جعبه كمك هاي اوليه و كپسولهاي آتش نشاني را به خاطر داشته باشيد.

ج) هنگام رو برو شدن با يك سانحه خون سردي خود را حفظ كنيد. تنها يك تصميم منطقي مي توان  شما را در آن موقعيت كمك كند.

د) هر حادثه اي را به مسئول آزمايشگاه گزارش دهيد. بعد از حادثه در صورت نياز به پزشك مراجعه نماييد.

ه) روش مناسب براي درمان هر حادثه را آموزش ببينيد. براي مثال:

 در صورت پاشيدن هر ماده به داخل چشم:  اولين و منتقي ترين كار شستن چشم با آب فراوان است. آب را بايد از سمت بيني وارد چشم كرد تا چشم ديگر آلوده نشود. نبايد از مواد شيميايي ديگر براي خنثي كردن اثر ماده اول استفاده كرد پلكها را بايد باز نگه داشت و در صورت استفاده از لنز سريع آنها را خارج كرد. در صورت ادامه ناراحتي مراجعه به چشم پزشك ضروري است.

 در مورد مسموميت هاي لازم است نام عامل مسموميت كننده را بدانيد. مسموم را نبايد وادار به استفراغ كرد. به مسمومي كه با يك ماده سوزاننده دچار مسموميت شده در صورتي كه بهوش است هر از چند گاهي آب بخورانيد.

در سوختگي ها در درجه اول محل سوختگي را با يك گاز استريل بايد پوشاند. سعي نكنيد لباس را از پوست سوخته جدا كنيد. به جاي استفاده از انواع پمادها بهتر است مسدوم را سريع به پزشك برسانيد.

و) براي خاموش كردن آتش از كپسول ويژه آن استفاده كنيد. موارد مصرف هر كدام از كپسولهاي CO2 , آب و پودر را به خاطر بسپاريد.

محمد غضنفري

 اخلاق مداری و امانت داری حکم می کند که کاربری نوشته های اين وبلاگ با ذکر نام وبلاگ همراه باشد.

به کسی جمال خودرا ننموده ای و بينــــــــــم        همه جا به هرزبانی بود از تو گفتگویـــــــــــی

غم و درد و رنــــج و محنت؛ همه مستعد قتلم        تو ببرسراز تن من؛ ببر از ميانه گویـــــــــــی

به ره تو بس که نالــــم؛ زغم تو بس که مويم        شده ام زناله نالــــــــــــی؛ شده ام زمويه مويی

همه خوشدل اینکه مطرب بزند به تار چنگی        من از آن خوشم که چنگـــــی بزنم به تار مويـی

چه شود که راه يابـــــد سوی آب؛ تشنه کامی        چه شود که کـــــــــام جويد زلب تو کامجويی

شوداينکه از ترحــــم دمی ای سحاب رحمت        من خشک لب هم آخر زتو تــــــــر کنم گلويی

بشکست اگــــــــردل من به فدای چشم مستت        سر خم به می سلامـــــــــــت؛ شکند اگر سبويی

همه موسم تفرج به چمن روند و صحــــــــرا        تو قدم به چشم ما نه؛ بنشين کنـــــــــار جويی

نه به باغ ره دهندم که گلی به کام بویــــــــــم        نه دماغ اينکه از گل شنوم به کــــــــــام بويی

ز چه شيــــــــخ پاکدامن سوی مسجدم بخواند        رخ شيخ و سجده گاهی؛ سر ما و خاک کويی

نه وطن پرستی از من به وطـــن نموده يادی        نه زمن کسی به غربت بنمـــــــوده جستجويی

بنموده تيره روزم ستم سياه چشمــــــــــــــــی        بنموده مو سپيدم ؛ صنم سياه مويــــــــــــــــی

نظری به سوی رضوانــــــی دردمند مسکين        که بجز درت اميدش نبود بــــــــه هيچ سويی

اگر اجازه بدید متن دعوت نامه عروسیشون رو هم براتون بنویسم.

 به نام او كه مبدا كلام است. دوشيز‌گان فاطمه و الهام، محفلي ساخته‌اند همه از جنس بلور/ و حصارش همه تكرار صفا/ سايبانش همه نور/ مملو از لطف و وفا/ پيكرش جشن و سرور/ قلب ما را روشن كن/ پر ز شادي و ز شور/ جشنمان را به يمن قدمت گلشن كن. زمان: روز شنبه 13/8/85 به صرف شام. روز يكشنبه از ساعت 10 الي 4 به صرف شيريني و نهار. مكان: كوهسرخ، روستاي دهميان، منزل علي.» يك كارت دعوت براي تمام روستا. گرچه از دورترين نقطه ايران هم مي‌شد راهي اين جشن شد. چه كسي حاضر است جشن عروسي يك داماد با دو عروس را از دست بدهد؟!

ما هم برای خوشبختیشون دعا می کنیم و آرزوی کثرت اولاد و تعدد فرزندان رو داریم. خدا کنه که بچه هاش پشتش رو محکم کنند نه این ه کمرش رو خرد کنند.

گر بستمی به  تربیت سگ میان  خویش      به بود تا  به تربیت نسل  آدمی

نفرین برآن کسی که در این راه می برد        زجری بدین گرانی و اجری بدین کمی

دیر زمانی بود معلمها ارزشی والا در بین مردم داشتند. معلمها ظاهری آراسته داشتند  و مورد احترام جامعه بودند. شغل معلمی بسیار پر جاذبه بود. بیشتر آموزگاران خودرو شخصی داشتند و می توانستند در روزهای تعطیل به گردش بروند. بچه ها هم به شغل معلمی پدران یا مادران خود افتخار می کردند. چه بسیار شخصیت های بزرگ فرهنگی و هنری که معلم بودند. سالها بعد جایگاه اجتماعی معلم ها به تدریج متزلزل شد. آرام آرام این گروه از اجتماع فراموش شدند.  معلمی به عنوان یک حرفه تخصصی معرفی نشد و همه فکر می کردند که اگر کسی تنها سواد خواندن و نوشتن داشته باشد و به بخشی از ارزشها پایبند باشد می تواند معلم هم باشد. معلم تبدیل به آخرین مهره درهرم آموزش و پرورش شد و در نهایت هنگامی که ستون فقرات آنها زیر بار گرانی و حقوق کم به صدا در آمد آنها هم جامه سیاه  فقر را به طور کامل بر تن کردند. چه بسیار معلم هایی که با وجود علاقه ای که به آموزش داشتند از این حرفه کناره گیری کردند. اما چیزی دیگری هم بود که اندیشه های معلم را آزار می داد. و آن سیل دانش آموزان بی هویتی بود که در سراشیبی فقر فرهنگی و بی هویتی به سمت آموزشگاه ها یورتمه می رفتند و نشخوار می کردند. و من امروز شاهد بی هویتی تمام در بین موجوداتی هستم که عنوان دانش آموز را با خود یدک می کشند. به نظر آنها معلم فردی است که باید با او دست و پنجه نرم کرد و همانند یک دشمن با او مبارزه نمود. نمی دانم در دوران معصومیت کودکی، چه گناه بزرگی را مرتکب شده ام که من هم برای هفته ای یک بار معلم شدم. اگر چه ابتدای کارم به آموزگاری علاقه مند بودم، اما همیشه  شغل دوم من آموزش بوده است و آن هم به عنوان گذران وقت مرده ام.  همیشه فکر می کردم که می توانم بخشی از وقت کلاس را به آموزش امور فرهنگی و تربیتی  بپردازم. اما هیچ وقت نتیجه ای حاصل نشد. نه از نظر علمی و نه از نظر اخلاقی تفاوتی بین ورود یک دانش آموز به دبرستان و خروج او دیده نشد. نگران شدم. نکند که من آموزگار ناتوانی هستم. نظر دیگران را هم پرسیدم. آنها هم همین را می گفتند. با خودم گفتم تو که میدانی بخشی از رفتارها نتیجه آموزش محیطی هستند و بخش دیگری ژنتیکی. برای همین هم وقتی ژنهای معیوب پدر و مادری با هم در آمیزند، چه انتظاری میتوان از زاده آنها داشت.

ذات بد نیکو نگردد آن که بنیادش کج است               تربیت نا اهل را چون گردکان بر گنبد است

 و امروز در پیشگاه همگان اعتراف می کنم که اگر چه گوهر گران بهای عمر خود را برای آموزش این گروه هدر دادم، اما نا موفق بودم. و حسرت می خوردم. اگر چه معدود دانش آموزانی هم  بودند که هدایت شدند.  ای کاش دانش آموز نماهای بی فرهنگ می توانستند فقط بفهمند که روزی پیامبر گفت که هر کس مرا آموزش دهد، مرا بنده و عبد خود کرده است. هر چند که آنها نه تاریخ را می فهمند و نه دین را و نه هیچ چیز دیگر را. بهترین تفریح آنها گفت و شنود های مبتذل و احمقانه شده و هم تماشای فوتبال و یاد گرفتن اسم بازیکنانی که بیشتر آنها هم کیش و هم اخلاق خودشان هستند. دیگر برای خوشبختی و کامیابی هیچ کدام آرزوی موفقیت نمی کنم. ای کاش هر مدرسه به یک بیل مکانیکی برای زنده به گور کردن این نوع دانش آموزان مجهز می شد.

میکروسکوپ از دو واژه میکرو( ریز ) و سکوپ ( مشاهده ) تشکیل شده است. می توانیم به جای میکروسکوپ واژه "ریزبین" را هم به کار ببریم.

تاريخچه

در سال 1655 رابرت هوگ كه يك فيزيكدان انگلیسی بود، اولين نگرش  ميكروسكوپي را انجام داد. هوک که 29 سال سن داشت به کمک اولین میکروسکوپ خود توانست بقاياي ديواره‌ سلولهاي مرده‌ گياهي را در برشي از چوب‌پنبه پوست درخت بلوط  مشاهده كند. وی از آنچه دیده بود نقاشی هایی رارسم کرد و به علت شباهت اتاقک های کوچکی که در بافت چوب پنبه با لانه زنبور دیده بود، نام این اتاقک ها را سلول گذاشت. اما هوک در آن زمان نمیدانست که درون این اطاقک ها، ماده زنده ای  که امروزه آن را پرتوپلاسم می نامیم وجود داشته است. هوک علاوه بر مشاهده چوب پنبه، اجزاء دیگری از موجودات مثل بال حشرات و چشم مرکب زنبور را هم بررسی کرده بود و نتیجه مشاهدات خود را در کتابی به نام "ذره نگاری" به چاب رساند.  اما حدود 20 سال بعد و در سال 1674 آنتوني‌وان ليوون هوك. كه يك پارچه فروش هلندی  بود، براي اولين بار توانست به کمک میکروسکوپ دست ساز خود، تك سلولهاي زنده (آغازیان جانور مانند یا پروتوزوآها) را ببیند . در سال 1683 هوگ با تكميل ميكروسكوپي كه ساخته بود، توانست دنیای باكتريها را نيز کشف  كند. ساختار میکروسکوپ ها به آهستگی دست خوش دگرگونی هیی  قرار گرفت و قدرت تفکیک آنها بهتر شد. اما ذات انسان از محدودیت بیذار است. میکروسکوپ های معمولی قدرت بزرگنمایی تا حدود 1500 برابر دارند. اما اگر می توانستیم دنیای ریزتر از این را هم ببینیم چقدر بهتر بود. این رویا  در سال 1932 با ساخت اولین ميكروسكوپ الكتروني  به واقعیت پیوست.

اساس كار ميكروسكوپ‌هاي نوري

عدسي های  محدب از جسمی  كه بين كانون ((F و مركز (2F) آن قرار گرفته تصويري بزرگتر، حقيقي و معكوس ايجاد مي‌كند. اگر اين تصوير حقیقی را به کمک  عدسي محدب ديگري که در فاصله معینی  از عدسی اول قرار گرفته است( تصویر حقیقی در فاصله کانونی عدسی دوم) ، بزرگ كنيم، شدت بزرگنمایی چندین برابر بیشتر شده و ما  يك ميكروسكوپ ساخته‌ايم، در اين صورت عدسي دوم تصويري بزرگتر و مجازي را ايجاد خواهد كرد.   

هر میکروسکوپ از دو بخش مکانیکی و نوری ساخته شده است. بخش مکانیکی که  ابزاری برای  دگرگونی جایگاه  نمونه است شامل  صفحه قرار دادن نمونه  و حرکت دهنده ها در 3 جهت،  همچنین پایه، دسته و گیره ها است. اما بخش نوری شامل منبع تأمین روشنایی، کندانسور( متمرکز کننده نور) عدسی های شیئی و عدسی های چشمی است.

انواع میکروسکوپ های نوری:

1-     میکروسکوپ نوری معمولی: میکروسکوپ نوری از تعدادی عدسی شیئی با بزرگنمایی های معمول 4، 10، 40 و 100 برابر  و عدسی های چشمی با بزرگنمایی 10  ساخته شده اند. منبع نوری میکروسکوپ های گذشته،  خورشید بود که به کمک آینه ای به زیر نمونه گسسل  می شد. اما امروزه لامپ های الکتریکی به کار برده می شوند. بالای منبع نوری و زیر نمونه، کندانسور قرار دارد. کندانسور که نام دیگر آن عدسی جمع کننده است، نور را بر روی نمونه متمرکز می کند. شدت نور را هم می توان به کمک دیافراگم و هم به کمک پیچ ویژه ای تغییر داد. نمونه بر روی صفحه ای قرار دارد که  می تواند در سه جهت، بالا- پایین،  چپ -  راست  و جلو- عقب حرکت کند. به این ترتیب می توان تصویر واضحی از نمونه دید.

2-     میکروسکوپ های فاز متضاد و تداخلی : به کمک تغییر در سرعت نور، بین بخش های مختلف نمونه تغییر فاز به وجود آورده و موجب بیشتر شدن  سایه روشن ( کنتراست ) نمونه می شود. این میکروسکوپ برای نگریستن به  نمونه های زنده که امکان رنگ آمیزی آنها وجود ندارد کاربرد دارد.

3-     میکروسکوپ های زمینه تاریک: به کمک بخش های نوری ویژه ای می توان تصویری  روشن را در صفحه ای تاریک کاوید.

4-     میکروسکوپ با پرتوهای فرابنفش: در این گونه ميكروسكوپ ها، بخش هایی از نمونه با مواد فلورسانت آغشته شده است. بعد از تابش نور فرابنفش به نمونه، مواد فلورسانت می درخشند و به اين ترتيب جايگاه آنها در نمونه شناسایی می شود. وقتي نور به مواد فلورسانت مي‌تابد، مواد فلورسانت بخشي از انرژي دريافتي را تابش ، بنابراين نور تابش شده طول موج بلندتر و انرژي كمتر نسبت به نور جذب شده دارند. برای بهتر شدن کیفیت تصویر،  بين منبع نور و نمونه فيلتری  قرار دارد می گیرد که تنها به امواج فرابنفش اجازه عبور مي‌دهد.

5-     میکروسکوپ پلاریزان: این گونه میکروسکوپ ها برای کنکاشدر  نمونه هایی به کار می روند  که تراکم و پراکنش اتم ها و مولکول های تشکیل دهنده آنها ناهمگن است  و به این ترتیب بازتابش متفاوتی دارند.

ميكروسكوپ الكتروني

میکروسکوپ های الکترونی اندازه ای بزرگتر از میکروسکوپ های نوری معمولی دارند و قدرت بزرگنمایی آنها تا یک میلیون برابر می رسد. این میکروسکوپ ها به دو گروه  تقسیم می شوند.

الف) ميكروسكوپ الكتروني گذاره(TEM):

در اين ميكروسكوپ، با وجود این که اساس کار آن مشابه با میکروسکوپ های نوری است اما برخلاف ميكروسكوپ نوري، پرتوها از بالا به پايين مي‌تابند. ميكروسكوپ الكتروني گذاره از يك ستون بلند ساخته شده که  منبع پرتوهاي الكتروني در بالاي اين ستون قرار گرفته اند. پرتوهاي الكتروني بعد از گذر از نمونه، به يك فيلم عكاسي يا يك صفحه‌ نمايش (كه از مواد فلورسانت ساخته شده) برخورد مي‌كنند و موجب تشكيل تصوير مي‌شوند. از آنجایی که برخي پرتوها از نمونه عبور نمي‌كنند و نقاط سياهرنگي را بوجود مي‌آرود،  عكسهاي ميكروسكوپ الكتروني سياه و سفيدند و رنگي نيستند. برش ها در میکروسکوپ گذاره بسیار نازکتر از میکروسکوپ نوری تهیه می شوند و تکنیک رنگ آمیزی آنها هم متفاوت است. از این میکروسکوپ می توان برای مشاهده نمونه های خیلی ریز مثل ویروسها و یا اندامک های درون سلولی به خوبی بهره گرفت.

ب) ميكروسكوپ الكتروني نگاره(SEM):

اين ميكروسكوپ تصوير 3 بعدي از سطح نمونه در اختيار ما مي‌گذارد در نتيجه مي‌توانيم شكل ظاهري نمونه را با آن ببينيم. در اين ميكروسكوپ الكترون از جسم نمی گذرد،  بلكه بر روی نمونه كه با لايه‌ نازكي از فلز سنگين مثل طلا پوشيده شده برخورد مي‌كند. در نتيجه‌ي اين برخورد الكترونهاي ديگري از سطح جسم باز تابش مي‌شوند. این پرتوها به کمک دستگاهي شناسایی شده و به کمک ابزاری به نام دتکتور به تصویر سه بعدی تلوزیونی تبدیل می شوند. قدرت تفکیک ميكروسكوپ نگاره از گذاره كمتر است.

میکروسکوپ های ولتاژ بالا (HVEM):

این میکروسکوپ ها که برای اهداف ویژه ای کاربرد دارند، واجد بزرگ نمایی بسیار بالایی هستند. اساس کار آنها شبیه به میکروسکوپ های گذاره است. اما منبع تغذیه آنها الکتریسته با چندین میلیون ولت است.